Waarom zijn de eerste 24 uur zo belangrijk zijn na een cyberaanval?
Bij een cyberaanval draait het in de eerste 24 uur niet alleen om techniek, maar vooral om overzicht. In die eerste uren wordt vaak duidelijk hoe groot de impact is. Gaat het bijvoorbeeld om één mailbox, één apparaat of is er meer geraakt? Kunnen medewerkers nog werken? Liggen bestanden vast? En is er gevoelige informatie in beeld gekomen?
Wat bedrijven in die eerste fase doen, bepaalt vaak of de schade beperkt blijft of juist groter wordt. Wachten, gokken of zelf van alles proberen kost meestal alleen maar meer tijd.
In de praktijk draaien de eerste uren na een cyberaanval vooral om drie dingen:
- Snel begrijpen wat er aan de hand is
- Voorkomen dat de schade groter wordt
- Zorgen dat je bedrijf zo veel mogelijk door kan werken
Goede beveiliging gaat daarom niet alleen over voorkomen. Het gaat ook over snel kunnen handelen, overzicht houden en weten welke stap eerst komt.
Wat je vooral niet moet doen bij een cyberaanval
Wat veel bedrijven verkeerd doen, is te lang denken dat het wel meevalt. Een vreemd bericht, een account dat ineens blokkeert of bestanden die niet meer openen, wordt in eerste instantie vaak aangezien voor een storing. Terwijl tijd bij een cyberaanval meestal niet in je voordeel werkt.
Wat je dus vooral niet moet doen, is zelf van alles gaan proberen zonder een duidelijk plan. Dus niet zomaar systemen opnieuw opstarten, niet lukraak bestanden terugzetten en niet meerdere medewerkers tegelijk laten rommelen in dezelfde omgeving. Daarmee raak je het overzicht kwijt en maak je het voor specialisten later juist lastiger om te zien wat er is gebeurd.
Een andere fout die bedrijven maken, is volledig leunen op een back-up. Een back-up is zeker belangrijk, maar alleen als deze up-to-date is, je weet welke bestanden ‘schoon’ zijn en wat eerst teruggezet moet worden. Daarnaast komt een back-up eigenlijk pas een stap later, zodra de aanval volledig onder controle is. Zonder duidelijke aanpak kun je dus alsnog tijd verliezen, ook met een goede back-up.
5 dingen die je direct moet regelen na een cyberaanval
Zodra je bedrijf is getroffen door een cyberaanval wil je niet eerst uren kwijt zijn aan het uitzoeken waar je moet beginnen. Begin daarom direct, stapsgewijs, met deze 5 dingen.
1. Breng in kaart wat geraakt is
Begin dus met het in kaart brengen van de impact: welke systemen werken niet goed meer, welke accounts gedragen zich vreemd en sinds wanneer speelt dit? Zo krijg je snel een eerste beeld van de omvang.
Pas daarna ga je verder de diepte in. Want zonder overzicht neem je al snel verkeerde beslissingen.
2. Scherm verdachte systemen en accounts af
Zorg daarna dat verdachte apparaten, accounts of mailboxen geen contact meer kunnen maken met de rest van je IT-omgeving. Denk aan een apparaat, mailbox, gebruikersaccount of server die mogelijk betrokken is. Het doel hiervan is simpel: voorkomen dat het probleem zich verder verspreidt.
3. Schakel de juiste mensen in
Zorg vervolgens dat de juiste mensen worden ingeschakeld. Intern moet duidelijk zijn wie verantwoordelijk is. En extern wil je snel kunnen schakelen met je IT-partner of beveiligingsspecialist. Hoe langer dat blijft liggen, hoe groter de kans op extra schade.
4. Leg vast wat er gebeurt
Leg ondertussen ook vast wat je ziet en wat je doet. Welke meldingen kwamen binnen, welke systemen zijn geraakt en welke acties zijn al uitgevoerd? Dat helpt tijdens het incident, maar ook later bij herstel en evaluatie. Daarnaast helpt het om toekomstige aanvallen beter te voorkomen, omdat je gerichter maatregelen kunt nemen.
5. Bepaal wat door moet blijven gaan
En tot slot: bepaal wat vandaag echt door moet gaan. Welke processen zijn kritiek, welke collega’s moeten bereikbaar blijven en wat mag absoluut niet stilvallen? Juist daar maak je het verschil tussen hinder en volledige stilstand.
Hoe je voorkomt dat een incident uitloopt op volledige stilstand
Volledige stilstand kun je voorkomen door een goed plan te hebben voor het geval het misgaat. Bedrijven die weten wie waarvoor verantwoordelijk is, waar hun kwetsbaarheden zitten en hoe herstel geregeld is, herstellen sneller en houden meer grip op de situatie.
Het verschil zit daarbij niet in één losse beveiligingstool, maar in een goed doordacht geheel. Denk bijvoorbeeld aan:
- Monitoring die afwijkingen vroeg signaleert
- Back-ups die niet alleen aanwezig zijn, maar ook bruikbaar zijn
- Actuele systemen en rechten die goed zijn ingericht
- E-mailbeveiliging en meervoudige verificatie
- Medewerkers die risico’s beter herkennen
Veel mkb-bedrijven denken dat ze redelijk veilig zijn, omdat er antivirus draait, back-ups aanwezig zijn en medewerkers gewoon kunnen werken. Maar juist als er iets gebeurt, merk je of dat genoeg is. Dan blijkt pas of systemen goed zijn ingericht, verantwoordelijkheden duidelijk zijn en of je snel kunt handelen zonder dat alles vastloopt.
Uiteindelijk wil je niet alleen beschermd zijn, maar er vooral voor zorgen dat je bedrijf door kan werken als er iets gebeurt. En dat is precies waar goede IT-beveiliging en proactief beheer samenkomen: minder verrassingen, sneller handelen en minder kans op stilstand.
De eerste 24 uur na een cyberaanval draaien dus niet alleen om techniek. Ze draaien om overzicht, snelheid en weten wat je wel en niet moet doen. Juist daar gaat het in de praktijk vaak mis. Zo krijg je vooraf inzicht in je risico’s en weet je waar je moet ingrijpen voordat het echt misgaat.
Wil je weten waar in jouw IT-omgeving de grootste risico’s zitten? Dan is het slim om dat niet pas te onderzoeken als er al iets speelt. Plan daarom een gratis security check in.