Maar al snel volgen er meer meldingen. Bestanden zijn niet meer toegankelijk, mappen openen niet en systemen reageren anders dan normaal. Wat begint als een klein incident, groeit binnen korte tijd uit tot iets groters. Werkzaamheden liggen stil, communicatie loopt vast en niemand weet precies wat er aan de hand is.

Uiteindelijk wordt duidelijk wat er speelt: de omgeving is geraakt door ransomware.

Ransomware is een vorm van cybercriminaliteit waarbij bestanden of systemen worden vergrendeld. Data wordt versleuteld, waardoor je er zelf niet meer bij kunt. Vervolgens wordt er losgeld gevraagd om weer toegang te krijgen. In sommige gevallen worden gegevens ook gekopieerd en wordt er gedreigd om deze openbaar te maken. Het probleem zit dus niet alleen in toegang, maar ook in de veiligheid van je bedrijfsinformatie.

Hoe zoiets gebeurt, zonder dat je het doorhebt

Wat opvalt, is dat zo’n aanval zelden begint met iets groots of opvallends. In veel gevallen zit het in iets kleins. Denk bijvoorbeeld aan een e-mail die er betrouwbaar uitziet, een link die logisch lijkt of een bijlage die past bij het werk van die dag. Het moment waarop iemand klikt, voelt niet bijzonder. Er gebeurt vaak zelfs niets zichtbaars.

Toch is dat precies het moment waarop een aanvaller binnenkomt. Vanaf daar wordt er gekeken waar toegang mogelijk is, welke systemen bereikbaar zijn en hoe ver iemand kan komen binnen de omgeving. Dat proces gaat vaak ongemerkt door, soms uren of zelfs dagen, totdat het moment komt waarop de schade zichtbaar wordt.

Voor veel mkb-bedrijven is dat herkenbaar. De omgeving werkt, dus er is geen directe aanleiding om kritisch te kijken naar beveiliging. Maar juist daar zit het risico. Veel aanvallen maken gebruik van kleine zwakke plekken die in de loop van de tijd zijn ontstaan.

Dit zijn signalen die je vaak terugziet voordat het misgaat:

• Accounts zonder extra beveiliging zoals multi-factor authenticatie
• Systemen die niet regelmatig worden geüpdatet
• Medewerkers die niet weten hoe phishing eruitziet
• Back-ups die nooit getest zijn
• Geen duidelijk overzicht van wie waar toegang toe heeft

Op zichzelf lijken dit kleine dingen, maar samen vormen ze vaak de ingang.

De impact van ransomware

Wanneer systemen niet meer werken, merk je pas hoe afhankelijk processen zijn van IT. Offertes kunnen niet worden gemaakt, planningen zijn niet inzichtelijk en klantinformatie is niet beschikbaar. Medewerkers kunnen hun werk niet uitvoeren en klanten merken dat direct.

Het probleem zit dan niet alleen in techniek, maar het raakt de hele organisatie. Stilstand betekent dan vaak ook verlies van tijd, omzet en vertrouwen. En hoe langer het duurt voordat systemen weer beschikbaar zijn, hoe groter de impact wordt.

Waarom “we hebben het geregeld” vaak niet klopt

Veel bedrijven hebben wel iets ingericht. Er is antivirus, er wordt gebruik gemaakt van wachtwoorden en er wordt misschien zelfs een back-up gemaakt. Op papier lijkt het dus in orde.

Maar in de praktijk blijkt dat dit vaak losse onderdelen zijn. Beveiliging is ingericht op een moment in het verleden en daarna niet meer actief bijgehouden. Updates worden uitgesteld, rechten blijven staan zoals ze ooit zijn ingesteld en niemand controleert of alles nog klopt.

Dat betekent dat een omgeving wel functioneert, maar niet per se veilig is. En dat verschil wordt vaak pas zichtbaar op het moment dat er iets misgaat.

Het verschil zit in hoe je ermee omgaat

Bedrijven die minder kwetsbaar zijn, doen vaak geen bijzondere dingen. Ze zorgen dat de basis klopt en dat die basis blijft kloppen. Ze weten waar hun risico’s zitten, houden systemen bij en zorgen dat medewerkers begrijpen wat wel en niet veilig is.

Daarnaast is er aandacht voor wat er gebeurt als het toch misgaat. Niet alleen of er een back-up is, maar ook of die werkt. Niet alleen of systemen beveiligd zijn, maar ook of afwijkingen worden opgemerkt.

Het verschil zit dus niet in één oplossing, maar in het geheel. In hoe IT aansluit op de manier waarop een organisatie werkt en hoe actief daar naar wordt gekeken.

Is jouw IT-omgeving nog up-to-date?

Ransomware komt zelden uit het niets. In de meeste gevallen is het het gevolg van kleine dingen die zich opstapelen. Dingen die op zichzelf logisch zijn, maar samen een risico vormen.

Daarom is de belangrijkste vraag niet of je iets geregeld hebt. De meeste bedrijven hebben dat namelijk wel. De vraag is of je zeker weet dat het nog klopt.

Ben je benieuwd hoe veilig jouw IT-omgeving is? Plan dan nu onze gratis security check in.